Aylık bütçe yapmak için muhasebe bilmenize gerek yok. İhtiyacınız olan şey dört rakam: ne kazandığınız, ne kadarının sabit gittiği, ne kadarını değişken harcadığınız ve ne kadarını kenara ayırmak istediğiniz. Bu yazıda ilk bütçenizi 15 dakikada kuracaksınız.
1. Adım: Net gelirinizi yazın
Bütçe brüt maaşla değil, elinize geçen parayla yapılır. Maaş, ek iş, kira geliri — hepsini toplayın.
Düzensiz geliriniz varsa (serbest çalışma gibi) son üç ayın ortalamasını alın ve buna göre plan yapın. İyimser tahmin bütçenin bir numaralı düşmanıdır.
2. Adım: Sabit giderleri listeleyin
Sabit gider, ay başında miktarını zaten bildiğiniz giderdir. Bu kalemler pazarlıksızdır — bütçenizin zemini bunlardır.
Bu, gelirin yaklaşık %24'ü. Sabit giderler gelirin %50'sini aşıyorsa, bütçe tekniğinden önce yapısal bir karar gerekir (daha uygun kira, abonelik tasfiyesi vb.).
3. Adım: Değişken harcamalara sınır koyun
Market, ulaşım, dışarıda yemek, giyim, eğlence. Buradaki hata "tahmin etmek" — ilk ay tahmin etmeyin, takip edin. Fırından aldığınız 45 TL'lik ekmek de, 1.200 TL'lik market alışverişi de kayda girsin. Bir ayın sonunda gerçek rakamınızı görürsünüz; sınırı ondan sonra koyarsınız.
Takip için defter de olur, uygulama da. Önemli olan harcamayı yaptığınız anda kaydetmek — akşam "bugün ne harcadım" diye hatırlamaya çalışmak %20-30 kaçak demektir.
4. Adım: Önce kenara ayırın, sonra harcayın
Klasik sıralama şudur: harca, ay sonunda kalan birikime gitsin. Bu sıralama çalışmaz çünkü ay sonunda genellikle bir şey kalmaz. Doğrusu tersi: maaş yattığı gün birikim payını ayırın (%10 ile başlamak yeterli), kalanla ayı planlayın.
Sık yapılan 3 hata
- Kuruşuna kadar mükemmel bütçe kurmaya çalışmak. İlk bütçeniz yanlış olacak; bu normal. İkinci ay düzelir.
- Yıllık giderleri unutmak. MTV, sigorta, okul kaydı gibi giderleri 12'ye bölüp aylık bütçeye ekleyin.
- Nakit ve kredi kartını ayrı evrenler sanmak. Kartla yapılan harcama da o ayın harcamasıdır; ekstre gününü beklemek gerçeği ertelemektir.
Bütçe disiplin işi değil, görünürlük işidir.
Harcamalarınızı gördüğünüz an davranış kendiliğinden değişir. Kayıt yok, reklam yok, ücretsiz.